Cyfrowy Paszport Produktu – nadchodząca rewolucja w transparentności produktów w UE

Transformacja regulacyjna w Unii Europejskiej wchodzi w kolejny, znacznie bardziej zaawansowany etap. Produkty wprowadzane na rynek mają być już nie tylko bezpieczne i funkcjonalne, ale również:

• transparentne pod względem środowiskowym,
• identyfikowalne w całym łańcuchu dostaw,
• projektowane zgodnie z zasadami gospodarki o obiegu zamkniętym.

Jednym z kluczowych instrumentów tej zmiany jest Cyfrowy Paszport Produktu (Digital Product Passport, DPP), wprowadzany na podstawie Rozporządzenia 2024/1781 z dnia 13 czerwca 2024 r. w sprawie ustanowienia ram ustalania wymogów ekoprojektu w odniesieniu do zrównoważonych produktów (Ecodesign for Sustainable Products Regulation, ESPR).

Równolegle funkcjonuje również Rozporządzenie 2025/40 w sprawie opakowań i odpadów opakowaniowych (Packaging and Packaging Waste Regulation, PPWR), które koncentruje się na opakowaniach i ich oznakowaniu. To jednak ESPR stanowi bezpośrednią podstawę prawną dla wdrożenia DPP.

Czym jest Cyfrowy Paszport Produktu?

Cyfrowy Paszport Produktu to elektroniczny zbiór danych przypisany do konkretnego produktu, modelu lub partii. Jego zadaniem jest zapewnienie dostępu do rzetelnych i zweryfikowanych informacji o produkcie w całym jego cyklu życia – od pozyskania surowców, przez produkcję i dystrybucję, aż po naprawę, ponowne użycie i recykling.

Paszport ma być narzędziem powszechnie dostępnym. Umożliwi szybkie uzyskanie informacji m.in.:

• przedsiębiorcom,
• konsumentom,
• organom nadzoru rynku,
• służbom celnym.

Zakres danych będzie różny w zależności od kategorii produktu i zostanie doprecyzowany w aktach delegowanych przyjmowanych na podstawie ESPR.

Zakłada się, że DPP obejmie w szczególności informacje dotyczące:

• składu materiałowego i udziału surowców wtórnych,
• obecności substancji niebezpiecznych,
• śladu węglowego oraz zużycia energii i wody,
• naprawialności, demontażu i dostępności części zamiennych,
• możliwości ponownego użycia i recyklingu,
• dokumentów potwierdzających zgodność z wymogami prawnymi i normami jakościowymi.

W praktyce oznacza to stworzenie kompleksowej „karty produktu” funkcjonującej w środowisku cyfrowym.

Relacja między DPP a PPWR

Rozporządzenie PPWR koncentruje się na opakowaniach. Jego celem jest:

• projektowanie opakowań z myślą o recyklingu,
• ograniczanie ilości odpadów,
• harmonizacja oznakowania w całej UE.

PPWR wprowadza m.in. jednolite piktogramy segregacyjne, minimalne poziomy zawartości recyklatu w wybranych opakowaniach oraz obowiązki dotyczące systemów ponownego użycia.

Choć PPWR nie ustanawia Cyfrowego Paszportu Produktu, oba akty w praktyce się uzupełniają. Fizyczna etykieta – w tym potencjalne zastosowanie kodów QR – może stanowić punkt dostępu do rozszerzonych informacji cyfrowych. Oznacza to, że tradycyjne oznakowanie przestaje być jedynie skróconą informacją, a staje się elementem szerszego systemu cyfrowej transparentności.

Harmonogram wdrażania

Wdrożenie DPP będzie miało charakter sektorowy. ESPR przewiduje przyjmowanie aktów delegowanych dla konkretnych kategorii produktów, przede wszystkim tych o znaczącym wpływie środowiskowym, takich jak:

• tekstylia,
• elektronika,
• produkty budowlane.

Obowiązek stosowania DPP nie pojawi się więc jednocześnie dla wszystkich przedsiębiorców. Będzie on rozszerzany etapowo, wraz z publikacją kolejnych aktów wykonawczych.

Z perspektywy biznesu kluczowe jest jednak to, że przygotowania wymagają czasu – zwłaszcza w zakresie gromadzenia, porządkowania i weryfikowania danych. Oczekiwanie na formalne objęcie danego sektora regulacją może oznaczać działanie pod presją czasu i zwiększone ryzyko błędów.

Ryzyka prawne związane z DPP

Wprowadzenie Cyfrowego Paszportu Produktu podnosi poziom odpowiedzialności przedsiębiorców za informacje przekazywane na rynek. Dane dotyczące składu, pochodzenia surowców czy wpływu środowiskowego będą podlegały weryfikacji przez organy nadzoru.

Podanie informacji:

• nieprawdziwych,
• niepełnych,
• nieweryfikowalnych

może skutkować sankcjami administracyjnymi, zakazem wprowadzania produktu do obrotu, a w niektórych przypadkach również odpowiedzialnością cywilną.

Szczególne znaczenie ma ryzyko związane z łańcuchem dostaw. Producent wprowadzający produkt na rynek będzie w dużej mierze opierał się na danych otrzymanych od dostawców surowców i komponentów. Brak odpowiednich mechanizmów kontrolnych oraz właściwego uregulowania odpowiedzialności kontraktowej może prowadzić do sytuacji, w której to podmiot końcowy poniesie konsekwencje błędów powstałych na wcześniejszych etapach produkcji.

DPP stanie się także istotnym narzędziem w walce z greenwashingiem. Zwiększona transparentność ograniczy możliwość formułowania ogólnikowych, marketingowych deklaracji środowiskowych bez odpowiedniego zaplecza dowodowego.

Wpływ na małe i średnie przedsiębiorstwa

Małe i średnie przedsiębiorstwa mogą szczególnie odczuć skutki nowych regulacji. Wdrożenie systemów umożliwiających:

• gromadzenie danych,
• ich aktualizowanie,
• bezpieczne udostępnianie

wiąże się z kosztami organizacyjnymi i technologicznymi. Często konieczne będzie także wsparcie doradcze oraz dostosowanie systemów IT.

Jednocześnie MŚP mogą zostać objęte obowiązkami pośrednio – poprzez presję ze strony większych kontrahentów. Podmioty zobowiązane do wdrożenia DPP będą wymagały od swoich dostawców szczegółowych i wiarygodnych danych środowiskowych. W praktyce oznacza to, że nawet firmy formalnie nieobjęte obowiązkiem w pierwszym etapie będą musiały dostosować swoje procesy.

Nie należy jednak postrzegać DPP wyłącznie jako obciążenia regulacyjnego. Wcześniejsze przygotowanie oraz wysoki poziom transparentności mogą stać się elementem przewagi konkurencyjnej, ułatwić udział w przetargach i wzmocnić pozycję przedsiębiorstwa w łańcuchu dostaw.

Nowy standard zarządzania informacją o produkcie

Cyfrowy Paszport Produktu to coś więcej niż narzędzie środowiskowe. W praktyce wprowadza nowy standard zarządzania informacją o produkcie w Unii Europejskiej. Dane dotyczące składu, pochodzenia i wpływu środowiskowego przestają być wyłącznie elementem wewnętrznej dokumentacji – stają się częścią publicznej infrastruktury informacyjnej rynku.

Dla przedsiębiorców oznacza to konieczność:

• strategicznego podejścia do danych produktowych,
• ścisłej współpracy działów prawnych, zakupowych i technicznych,
• systematycznego audytu łańcucha dostaw.

Firmy, które potraktują DPP jako element długofalowej strategii, a nie wyłącznie formalny obowiązek, będą lepiej przygotowane na kolejne etapy regulacyjnej transformacji rynku europejskiego.

Autor wpisu: kancelaria Ecommerce.legal 

Poznaj Partnera!